Astaamaha lagu garto soo dhawaanshaha Qiyaamaha
Cabdiullaahi Ibn Cabbaas Ilaahay ha ka raalli ahaadee waxaa uu yidhi:-Nabi Muxammad naxariis iyo nabadgalyo Eebbe korkiisa ahaataye markii uu dhammaystay Xajkiisii ugu dambeeyey oo ku beegneyd sanaddii 10aad ee Hijriyada ayuu is hor taagay iridda laga galo kacbada barakeysan, isagoo gacanta ku haya qufulka iridaasi, isla markaana ku odhanaya asxaabta:-"Ma idiin sheegaa astaamaha lagu garto maalinta Qiyaamaha?".Salmaan Al-Faarisi oo ka mid ah ahaa asxaabta isla markaana taagnaa meel u dhow nabiga naxariis iyo nabadgalyo Eebbe korkiisa ahaataye, ayaa yidhii:- "Haa  Rasuulkii Ilaahayow (nnEka) noo sheeg".

Rasuulka naxariis iyo nabadgalyo Eebbe korkiisa ahaataye ayaa markaa yidhi:-" Xaqiiqo ahaan, astaamaha lagu garto inay soo dhowaatey saacadda Qiyaame waxaa ka mid ah:-

  •  In dadku ay Salaadda dhayalsadaan.
  •  Dadku waxay u hogaansami doonaan hawadooda ama shahwaadkooda.
  •  Waxay ku dadaali doonaan inay naftooda uun u roonaadaan, waxayna aad u xishmeyn doonaan dadka maalqabeenka ah.
  •  waxay iibsan doonaan diintooda iyagoo ku bedelanaya aduunyo.
  •  Waqtigaasi la joogo ruuxa iyo qalbiga Muminka ah waxay noqon doonaan kuwo murugo darteed u milma, sida milixdu ama cusbadu ugu milanto biyaha, waayo Mu'minku waxaa uu arki doonaa waxyaabo la xaaraantinimeeyey oo lagu dhaqmayo, mana awoodo inuu wax ka bedelo.

Salmaan ayaa markaa yidhi waxaasi ma dhici doonaan , Rasuulkii Ilaahayow(nnEka)?.

Rasuulku(nnEka) ayaa yidhi:- Haa waxaan ku dhaaranayaa Rabiga nafteyda ay gacantiisa ku jirto, isagoo intaa raaciyey:-

  • Waqtigaasi kuwa xukunka haya waa kuwo daalimiin ah.
  • Wasiiraduna waxay noqon doonaan kuwo caasiyaal ah.
  • Kuwa xilalka loo dhiibana ee amaanada lagu amaaneeyayna waxay noqon doonaan kuwo wax khiyaameeya
  • Xaqiiqdii watigaasi xumaanta waxaa loo arki doonaa wanaag, wanaagana waxaa loo arki doonaa xumaan
  • Kuwa wax khiyaama waxaa loo arki doonaa kuwo aamin ah, kuwa aaminka ahna waxaa loo arki doonaa inay wax khiyaameeyaan. Kan beenta sheegana waa la aamini doonaa, halka kan runta sheegaya loo arki doono inuu beenaale yahay
  • Waqtigaas waxaa kale oo jiri doona maamulo ay haween ka taliyaan.
  • Khiyaanada ama in wax la is daba mariyo waxaa loo arki doonaa ilbaxnimo
  • Zakada bixinteeda waxaa loo arki doonaa sida iyadoo qofka lagu soo rogey inuu bixiyo ganaax, hantida ummaduna waxay noqon doontaa sida hanti uu ruux si gaar ah u leeyahay.
  • Ruuxa waxaa uu kibir kula dhaqmayaa waalidkiisa, waxaana uu si wanaagsan ula dhaqmayaa saaxibadiisa
  • Xiligaasi waxaa la arki doonaa xidigo gadaal ka jiidan (comets).


    Salmaan ayaa markaa yidhi:- waxaasi ma dhici doonaan , Rasuulkii Ilaahayow(nnEka)?.
    Rasuulku(nnEka) ayaa yidhi:- Haa waxaan ku dhaaranayaa Rabiga nafteyda ay gacantiisa ku jirto, isagoo intaa raaciyey:-"Salmaanow

  • Waqtigaasi haweenku waxay ganacsiga kula shirkoobi doonaan nimankooda.
  • Roobka di' doona waxaa uu noqon doonaa mid kuleyl wata.
  • Dadka wanaagsani waxay noqon doonaan kuwo murugeysan, masaakiintuna waxay noqon doonaan kuwo aan la xishmeyn, waxaana jiri doonta oo kale suuqyo isku dhaw dhaw, waxaana ganacsatda sida aadka isugu dhow uu mid kasta odhan doonaa, anigu waxba maan iibin, kan kalena wuxuu odhan doonaa aniguna wax faa'iido ah maan helin. Sidaa darteed ma wayn doontid qof Ilaah u cabanaya Subxaanahu watacaalaa.Salmaanow!
  • Waxaa dhici doonta in dadku hadii ay ka hadlaan arrimaha dadka talada haya, inay la kulmi doonaan dil, hadii ay aamusaanna, waxaa khasab lagaga qaadi doonaa hantidooda, wax xishamd ah lama siin doono, dhiigooda ayaa la daadin, dadkana quluubtooda waxaa ka buuxsami cabsi, mana arki doontid ruux, ilaa ruuxaasi uu noqdaa mooyee, mid aad u baqaya, isla markaana la argagax geliyey.Shaki la'aan Salmaanow!
  • waxaa jiri doona waxyaabo laga keeni doono Bariga iyo kuwo laga keeni doono galbeedka, waxaana halkaa ku ba'ay kuwa iimaankooda uu daciifka yahay ee ummadeyda ka tirsan. Dadku waxay noqon doonaan kuwo aan isku naxariisan oo aan is cafin, jidhkooda waa jidh banii'aadam, laakiin quluubtoodu waxay noqon quluub sheydaan. Salmaanow!
  • Waqtigaasi raggu waxay haysan doonaan rag kale, haweenkuna waxaya sidoo kale haweysan doonaan haween kale.
  • Wiilasha yaryarka ahna waxaa loo isticmaali doonaa sida haweenka oo kale.
  • Raggu waxay isku ekeysiin doonaan haween, haweenkuna waxay isku ekeysiin rag.
  • Waxayna taasi horseedi doontaa inuu Ilaah naclado haweenka ummadeyda ka tirsan.
  • Masaajidada waxaa lagu xardhi doonaa Dahab iwm. si la mid ah sida loo xardho kaniisadaha iyo goobaha ay ku cibaadeystaan Yuhuudda.
  • Qur'aanka waxaa lagu xardhi doonaa nakhshado iyo midabo ku soo jiidanaya iwm.
  • Minaaradaha masaajidadu waxay noqon doonaan kuwo aad u dhaadheer,safafka dadka salaadda ku jiraana waxay noqon doonaan kuwo badan, laakiin dadkaasi quluubtoodu iskuma fiicna, hadaladooduna waa kuwo is khilaafsan.
  • Waqtigaasi raggu waxay isticmaali doonaan dahabka oo ay xarago ahaan u xidhan doonaan, waxay kaloo xidhan doonaan xariirta, isla markaana waxa kale oo ay isticmaali doonaan haragga shabeelka.
  • Waqtigaasi waxaa jiri doonta ribo, dadkuna waxay sameyn doonaan ganacsi , iyagoo isku eedeynaya laaluushka.
  • Dadku diinta ayay dhulka dhigi doonaan, dunidana kor baa loo qaadi doonaa,
  • Waqtigaasi waxaa badan doona furiinka ragga iyo haweenka.
  • Xuduudaha Rabbina waxay noqon doonaan kuwo aan la dhowrin.
  • Laakiin taasii mid Ilaahay Subxaanahu Watacaalaaye wax u dhimeysa ma aha
  • Waxaa soo bixi doona haween heesa iyo qalab music ah.
  • Kuwa ugu xunna waxay u talin doonaan ummadeyda.
  • Waqtigaasi dadka maalqabeenka ah ee ka tirsan ummadeydu waxay xijka u tegi doonaan sida iyagoo booqasho ama socdaal caadi ah ku jira, iyagoo ay weheliyaan ganacsato meel dhexaad ah, masaakiintuna waxaty u tegi doonaan is tustus.
  • Waxaa soo bixi doona dad baran doona Quraanka kariimka ah , badi ujeedadoodu ma aha Ilaahay dartii, waxayna quraanka ka dhigan doonaan sida aaladaha music ah.
  • Waxaa kale oo jiri doona dad diinta baran doona , oo iyaguna aan Ilaahay dartii sidaasi u samaynayn.
  • Waxaa badan doona tirada carruurta aan sida sharciga ah ku dhalan, dadkuna waxay isku qaadi doonaan weeraro, adduunyo ceyrsasho awgeed. Salmaanow!
  • Waxaasi oo idil waxay dhici doonaan, mar xishmadii ay suushey, dunuub badanna la geli doono, dadka xun xun ay u talinayaan amaba ay korka ka heystaan kuwa wanaagsan.
  • Beenta ayaa faafi doonta, waxaana dhici doona cay iyo doodo hadalo la isku dhaafsado, miskiinnimada ayaa iyana baahi doonta.
  • Dadku waxay isugu faani doonaan lebbiskooda.
  • Waxaa di'i doona roobab aan watigooda la gaadhin.
  • Dadku waxay waqtigaasi cayaari doonaan khamaar iyo muusik
  • Ma jecleysan doonaan dadku inay wanaagga is faraan, xumaantana iska reebaan.
  • Qofka Mu'minka ah xishmadiisu waxay noqon doontaa mid aad u hooseysa marka la barbardhigo xitaa dadka ka shaqeeya guryaha.

                                                                         Cabdi Xasan Muxumed


hilinkatoosan.com