|
بسم الله الرحمن الرحيم
You have to know - may Allah have mercy
on you - that we should understand these four
points:
1.
Knowledge: which consists in the recognition of
Allah, the recognition of His Prophet and
the recognition of the religion of Islam,
supported by evidence, from the Qur'an and the
Hadith.
2.
Acting according to this knowledge.
3.
Propagating this knowledge.
4.
Persistance in the face of adversity in this
way.
Here are the evidence from the Qur'aan:
“By
Time, verily mankind are doomed. Save those who
have faith and perform righteous deeds, and
enjoin Truth among themselves, and enjoin
Fortitude.”
[103: 1-3]
Al - Shafi'i thus comments on this sura:
If no argument besides this sura had been
reveald by Allah to His creatures, it would have
been enough for them.
AL-BUKHARI has entitled a chapter:
“The Knowledge Preceds utterance and deeds.”
This is supported by the Qur'an, that says:
“Know, therefore, that
there is no god but Allah; and ask forgiveness
for your sins.”
[47:19]
Thus Knowledge came
first, then words and deeds.
You ought to know that
it is essential for every Muslim man or woman,
to understand these three principles, and to act
according to them.
First:
Allah has created us, has given us sustenance,
and has not left us without guidance. He has
sent his Messenger to us, So, whosoever obeys
him is destined to Paradise, and whosoever
disobeys is consigned to hell.
Evidence from the Qur'aan:
“Verily, We have sent
a Messenger to you to be a witness unto you;
even as We sent a Messenger to Pharoah. But
Pharoah disobeyed the Messenger; And so We
seized him with heavy retribution.”
[73: 15,16]
Second:
Allah never tolerates any partner to be
associated with Him, be he an exalted angel or
prophet entrusted with a message.
Evidence from the Qur'aan:
“Indeed the Places of
worship are only for Allah, So invoke not anyone
along with Him.”
[72: 18]
Third:
Whosoever bears obedience to the Prophet and
testifies to the oneness of Allah should not
cherish those who deny Allah and His messenger,
even if they were his nearest kin.
Evidence from the Qur'aan:
“Shall not find any
people who believe in Allah and the Last Day
having any sympathy with those who deny Allah
and His Messenger even if those were their
fathers or sons or brothers or their kins folk,
For such Allah indeed has impressed faith on
their hearts, and sustained them with a spirit
of His own. He shall admit them to gardens
beneath
which rivers flow, wherein they shall forever
reside. Allah is well pleased with them and they
with Him. Indeed they are the community of
Allah. Verily, it is the community of Allah that
shall Prevail”.
[58: 22]
You have also to understand - may Allah guide
you to His obedience - that according to
Monotheism, (Al-Hanifia, or the creed of Ibrahim)
you should worship Allah alone, with pure
religious devotion. It is this that Allah has
ordained on all people: and indeed He has
created them for this purpose.
Evidence from the Qur'aan:
“I
have created jinn and mankind only to worship Me.”
[51: 56]
To worship means to testify to My unity
Monotheism is the major commandment of Allah,
and it means that He is the only object to
worship. Polytheism which means attributing
associates with Him, is strictly interdicted.
Evidence from the Qur'aan:
“Worship Allah: and
attribute nothing as associate to Him.”
[4: 36]
The three Fundamentals
If you are asked about the three fundamentals
which must be understood by every Muslim, you
should answer: A worshipper should know his
Lord, his Religion and his Prophet Muhammad
(Grace and Peace of Allah be apon him.)
The First Fundamental
Knowledge of Allah
If you are asked: Who is your Lord?
Then say, My lord is Allah. He has nourished me
Deity. And I know no save him.
Evidence from the Qur'aan:
“Praise be to Allah,
Lord of all Creation.
[1:1]
Everything other than Allah is of His Creation
and I am part of that Creation.
If you are asked: How have you arrived at this
knowledge of your Lord? Then say: Through His
signs and His creatures, Among His signs and
creatures are the night,
the sun and the moon, the heavens and the earth,
and whosoever and whatsoever live in them all
and beyond.
Evidence from the Qur'aan:
“And among His signs
are the night and the day and the sun and the
moon. Adore not the sun and the moon, but adore
Allah who has created them, if it is indeed Him
you worship”
[41 : 37]
“Verily your Lord is Allah, who has created the
heavens and the earth in six days then He
settled on the Throne. He covers the night with
the day which is in haste to follow. The sun
and the moon and the stars are all under His
Order: It is for Him indeed to create and
to command pleased be Allah, the Lord of all
creation.”
[7 : 45]
It is only the Lord who is to be worshipped.
Evidence from the Qur'aan:
“O mankind worship
your Lord, who has created you and those before
you ; so that you may fear Him: It is He who has
made the earth your convenient habitation and
the
heavens a well built structure, and causes water
to fall down from the sky; thereby producing
fruit for your sustenance: Therefore do not set
up peers for Allah when you have this knowledge.”
[2: 21-22]
According to Ibn Kathir" It is only the Creator
of all these things who is worthy to be
worshipped."
Some of the forms of worship ordained by Allah
are:
Submission to Allah (Islam), Belief (Iman),
Charity (lh-san). prayer" (duaa), Fear" (Khawf),
Hope (raja,) Trust (tawakkul), Aspiration (raghbah),
Awe (rahbah), Homage (khushu,) Apprehension (Khashyah),
Remorse (Inabah), Supplication (Istiaanah)
Appeal for Refuge (istiaadhah) and for Succour (Istigha-thah),
Sacrifice (dhabh); and Vowing (nadhr).These as
well as other forms ordained by Allah are all to
Him, exalted be His name.
Consequently, if anyone performs one of these
rites not exclusively for Allah is a polytheist
and an unbeliever.
Evidence from the Qur’aan:
“Indeed all places of
worship are for Allah, so call not anyone along
with Allah.”
[72:18]
Evidence from the Qur'aan:
“He who calls with
Allah any other deity, his reckoning shall be
with his Lord, Verily unbeliever shall not
Prosper.”
[23: 117]
1 – Prayer:
Evidence from the Hadith:
"Prayer is the essence
of worship"
[Tirmidi]
Evidence from the Qur'aan:
“And your Lord has Said: Call unto me and I will
answer your prayers. Verily those who are too
proud to worship Me, shall be humiliated in
Hell.”
[40: 60]
2 - Fear:
Evidence from the Qur'aan:
“Fear them not: And
Fear Me, if indeed you are believers.”
[3: 175]
3 - Hope:
Evidence From the Qur'aan:
“And whosoever hopes
for an encounter with his Lord, let him perform
righteous deeds and in the worship of his Lord
admit no associates.”
[18 : 10]
4 - Trust:
Evidence from the Qur'aan:
“Put
your trust in Allah, if indeed you have faith in
Him”
[5:23]
“He
whosoever puts his trust in Allah; He shall
suffice him.”
[65:3]
5 - Aspiration, Awe and Homage:
Evidence from the Qur'aan:
“They were prompt in
performing righteous deeds and they used to call
on Us with aspiration and awe and they always
did homage to Us.”
[21: 90]
“So feel no
apprehension of them (the infidels) But fear Me,
and I will shower down My Blessings on you; so
that you might be guided.”
[2:150]
6 - Remorse:
Evidence from the Qur'aan:
“Turn to your Lord (in
repentance). And submit to Him before
retribution shall overtake you, then no succour
shall avail you.”
[39:54]
7 - Supplication:
Evidence from the Qur'aan:
“It is You we worship;
and it is only to you we offer supplication For
aid.”
[1: 5]
Evidence from the Hadith:
"If you need aid,
offer supplication to Allah for aid"
[Tirmidi]
8 - Appeal for Refuge:
Evidence from the Qur’aan:
“Say, I seek refuge
with the Lord of mankind the Sovereign of
mankind.”
[114: 1, 2]
9 - Appeal for Succour:
Evidence from the Qur'aan:
“When you appealed,
(to your Lord) for succour and He responded to
your appeal, and reinforced you with a thousand
angels in double ranks.”
[8:
9]
10 - Sacrifice:
Evidence from the Qur'an:
" Say Indeed my
prayers, and my sacrifice and my Life
and my death are all for Allah, the Lord of all
Creation:
No partner has he. Thus I have been commanded,
and I am the first one to submit.”
[6:162 ]
Evidence from the Hadith: “Allah
curse those, who offer sacrifices to other
deities”.[Muslim]
11 - Vows:
Evidence from the Qur'aan:
“They fulfill their
vows, and they fear a Day whose retribution
reaches far and wide.”
[76:
7]
THE SECOND FUNDAMENTAL
Knowledge of Islam through evidence:
This Knowledge consists in the submission to
Allah as one God, yielding to Him by
obeying His Commandments; and the denial of
polytheism and polytheists.
This knowledge is of three ranks:
a - Islam (submission)
b - Iman (faith)
c - Ihsan (charity)
Each of these ranks has its pillars.
The First Rank: (Islam)
Pilars of Islam are five:
1.
Testifying that there is no god but Allah, and
that Muhammad is His Messenger.
2.
Performing prayers regularly.
3.
Paying the (Zakah)
4.
Fasting the month of Ramadan.
5.
Pilgrimage to the Sacred
Sanctuary of Allah.
1 - Towheed
Evidence for the unity of Allah from the Qur'an:
“Allah testifies that
there is no god but He: and the angels and those
who have knowledge also testify: He stands firm
for justice, There is no god but He, the
Almighty, the Wise.”
[3:18]
This means that it is only Allah that is
worthy of being worshipped, and the negation
implies the denial of any other deities
worshipped besides Allah. He should have
no partner in His worship as He has no partner
in his Domain.
The following verses from the Qur'an further
illustrate this point:
“It so happened that
Ibrahim said to his father and to his people:
Indeed I absolve myself of what you worship, awe
Allah who has originated me; for he shall
guide me. And he (Ibrahim) left this word among
his descendants so that they might turn to
Allah.”[43:
26,7,8]
“Say: 0 followers of
the Scriptures (Jews & Christians), let us come
to common terms so that we will worship none but
Allah, and that we will associate no
partners with Him, and that we will not appoint
deities from among us to be worshipped with
Allah. But if they turn their backs, say:
Bear witness that We have submitted (to Allah)”.[3:
64]
Evidence from the Qur’aan that Muhammad is the
messenger of Allah:
“Indeed there has come
unto you a messenger from amongst yourselves it
grieves him that you suffer adversity, and he is
heedful of your welfare and to the bleivers he
is compassionate and mercyful.”
[9:128]
To testify that Muhammad is the messenger of
Allah signifies that one should obey his
ordinance and blieve him in what he tells, avoid
what he prohibits and worship Allah accordind to
his precepts.
2 –3 Evidence for Prayers and Zakah and the
meaning of the unity of Allah from the Qur’aan:
“ And they have been
only commanded to worship Allah as dedicated and
devout monotheists and to perform regular
prayersand to pay the Zakah. That is indeed the
true and sound religion.”
[98: 5]
4 - Fasting:
Evidence from the Qur’aan:
“O ! you, who believe,
fasting has been ordained on you, as it had been
ordained on those before you, so that you may
have piety.”
[2: 183]
5 - Pilgrimage:
Evidence from the Qur’aan:
“Allah has ordained on
all people the pilgrimage to His
House for those who are capable of performing
it. And if some turn away in disblief, then
Allah is in no need of His creatures.”
[3: 97]
The Second Rank
Iman (faith):
Iman comprises more than seventy branches.
The highest of which is to testify that there is
no god but Allah, the lowest is to remove any
obstacle from any path. Modesty is one of the
branches of Iman .
The pillars of Iman are six:
1 - Belief in: Allah.
2 - His Angels
3 - His Books
4- His Messengers
5 - The Last Day
6 – Destiny be good or bad.
Evidence from the Qur'aan for these six
pillars of Iman:
“Righteousness is not
to turn your faces to the east or to the west
but righteousness is to believe in Allah
and the Last Day and the Angels and the book and
Prophets , and out of the substance you cherish
to give to your kin and to the orphans and the
needy and the wayfarer and beggar and to the
freeing of slaves, and to observe regular
prayers and give the Zakah and to keep your word
once it is given and to be patient and resolute
in the face of adversity and peril Verity these
are the righteous.”
[2: 177]
The evidence for Destiny from the Qur'aan:
“Indeed, anything We
have created is according to proportion and
measure.”
[54: 49]
The Third Rank (Ihsan):
A Single pillar Ihsan ( Charity ):
Ihsan
has only one pillar and that is you (have to)
worship Allah as if really you see Him,
for though you do not see Him, He sees you.
Evidence from the Qur'aan:
“Indeed Allah is with
those who fear Him and those who are charitable.”
[16: 128]
“Put your trust in the
Almighty, the Merciful, for it is He
who watches you stand
up in prayers and when you are among those who
adore Him, for He is Omniscient who hears
everything.”
[26: 217 – 220]
“Where you are dealing
with a business of your own or reciting Qur'an
or performing any deed, We would always witness
what you are doing.”
[10: 61]
Evidence from the Hadith is the well-known
Hadith of Jibril:
According to Umar Ebn al – Khattab - the Bless
of Allah be on him:
"Once while we were
sitting with the Prophet - the grace of Allah
and peace be with him - when there came upon us
a man with snow - white clothes and jet - black
hair, with no traces of any travelling on him,
yet he was a complete stranger to all of us.
Then he sat before the
Prophet with his own
Knees parallel to his Knees and his hands on the
thighs of the Prophet. Then he said:
0 Muhammad, tell me about Islam. The Prophet
Said It is to testify that there is no god but
Allah and to observe regular prayers and
to pay the Zakah and to fast the month of
Ramadan and to perform the Pilgrimage to the
Sanctuary o f Allah if you can afford it . "
Then the stranger man said You have spoken the
truth." We wondered why he asked him and then
told him that what he had said was' true. Then
again he asked , " Tell me about Iman" The
prophet answered, It is to believe in
Allah and His Angels and His Books and His
Messengers and the Last Day and in Destiny, good
and bad" Then he asked, "Tell me about Ihsan"
the Prophet replied, "It is to worship Allah as
you are seeing Him for though you do not see
Him, yet He sees you "Again he asked, "Tell me
about Doomsday" the Prophet answered that he
knew no more about it than his questioner. But
when he asked him about its signs, the prophet
answered, It is when a slave gives birth to her
own mistress and when you see the bare -footed
and tattered needy shepherds vying with each
other in erecting high buildings."
When the stranger departed, the Prophet was
silent for a while, and then said: "O Umar do
you recognize the questioner? We all replied,
Allah and His messenger know better. "Then the
prophet said, "It is Jibril: He has come
to teach you your religion."
[Muslim]
THE THIRD FUNDAMENTAL
Knowledge of Muhmmad , The Prophet
He is Muhammad, son of Abdullah son of
Abdulmuttalib son of Hashim, of the clan of
Quraysh, one of the Arab clans, the descendants
of Ismail the son of Ibrahim al- Khalil. He was
born in Mecca. He lived for sixty three years,
forty before his mission, and twenty three years
as a Prophet and a Messenger. He was initiated
into the prophethood with the revelation of the
following verses which are the first portion of
the revelation:
“Read in the name of
your Lord who created: He created man cut of a
clot, Read and your Lord is the most Bountiful,
He who taught with the pen: He taught man what
he had not known”
[96: 1-5]
Later Allah sent him as a Messenger to warn the
polytheists and to preach the unity of
Allah:
“0 you wrapped up ( in
his mantle) arise and warn ! your Lord exalt,
and your garments punty and abomination shun.
Nor expect in giving any increase for yourself.
And in the cause of your Lord be steadfast.”
[74 : 1-7]
Arise and warn: means to preach monotheism and
to warn against polytheism. Exalt your Lord:
means through testifying to His unity. Your
garments purify: means keep your deeds clean
from stain of polytheism. Abomination shun:
means keep away from idols and from idolators
and deny them.
He continued to preach the unity of Allah for
ten years, these has ascended to Heaven where
the five times of the Prayers ( Salah ) were
ordained.
Then he continued to Perform the salah in Mecca
for three years .Then he was enjoined to
emigrate to Al-Madinah.
This emigration (Hijra) means departing from
among the Polytheists to settle with the
community of Islam. And this Hijra is ordained
on the Muslim community up till Doomsday.
Evidence from the Qur'aan:
"When the angels slew community of Islam. And
said: "In what plight were you? " they answered:
" Weak and
oppressed we were."Then they replied:" Were not
the world wide enough for you to emigrate? Such
men shall tind their abode in Hell, indeed a
wretched doom. But those weak men and women and
children who are helpless and bewildered may be
forgiven by Allah
for verily Allah forgives and pardons.”
[4:97-99]
Allah
says: “My worshipper,
you who have faith in Me My world is spacious
enough, so it is Me you should only worship.”
[29:56]
According to Al-Baghawi, this revelation refers
to the Muslim who remained at Mecca and had not
emigrated to Madina (at the time of the battle
of Badr) For Allah Calls them as people who have
faith.
Evidence from the Hadith:
Hijra shall never cease (to the refuge of
oppressed Muslims) until repentance cease: and
repentance shall never cease till the sun rises
from the west.
[Abu Da’ud]
When the Prophet settled in Madinah, other
ordinances of Islam were prescribed: these
include the Zakah, Fasting and Pilgrimage. The
Adhan (call to prayers) Jihad (fighting in the
cause of Allah) the injunction to recommend good
and to denounce evil. Thus he remained in
Madinah until he died ten years later but his
religion remains to guide the Muslim community
at all the good and to warn them against all
evil. The good is the creed of monotheism and
anything with which Allah is pleased and
satisfied. The evil polytheism and everything
that Allah dislikes and prohibits.
Allah has sent the Prophet Muhammad to all
peoples and nations and He has ordained that all
(mankind and Jinn) should follow him in
obedience to his message.
Evidence from the. Qur’aan:
“Say: 0 people, I am the Messenger of Allah to
all of you.”
[7: 158]
With him Allah brought His religion to
its ultimate perfection.
Evidence from the Qur’aan:
“Today I have Completed your religion and
bestowed upon you My bounty and
recognized Islam to be your religion.”
[5 : 3]
Evidence of his death from the Qur’aan:
“Indeed
you shall die and indeed they will die. Then on
the Day of Judgment you shall have your disputes
in the presence of your Lord.”
[39 : 30]
And when people die they shall be resurrected.
Evidence from the Qur’aan:
“From it (the earth) We have created you, and
(to it) We restore you. Then from it we will
bring you out once again.”
[20:55]
“Allah has produced you out of the earth even
like a plant, then He will restore you to it.
Then He will raise you forth.”
[71:17-18]
After Resurrection they render account to Allah
and they are rewarded or punished.
Evidence from the Qur’aan:
“To Allah belongs whatever is in the Heavens and
in the earth, He returns to those who did evil
whatever they did, and He rewards those who did
good with the best.”
[53:31]
Anyone who denies resurrection is an unbeliever.
Evidence from the Qur’aan:
“The unbelievers claim that they will never be
resurrected, Say to them 0 Muhammad: Yes, by my
Lord,
you shall surely be
resurrected. Then you shall be told of all that
you did. And that is easy for Allah.”
[64:7]
Allah has sent all the Messengers with
rejoicings and warnings.
Evidence from the Qur’aan:
“Messenger with rejoicings lest mankind should
have an argument against Allah after the
coming of the Messenger.”
[4:165]
The first Messenger was Noah, and the last
Messenger is Muhammad - Grace and peace of Allah
be upon them, and Muhammad is the Seal (Last) of
the prophets.
Evidence from the Qur'aan
that Noah is the first messenger:
“We have revealed to you as We have revealed to
Noah and the Prophets after him.”
[4:163]
To every nation from Noah to Muhammad a
Messenger was sent to command them to worship
Allah alone, and to interdict the worship of
all idols.
Evidence from the Qur'aan:
“We have sent in each nation a Messenger to
command them to worship Allah and to avert
idols.”
[16:36]
Allah has commanded all mankind to disbelieve in
idols and to believe in Him.
According to Ibnel Qayyim: It means any object
for which an idol (Taghut) the believer
oversteps his Limits, whether this is an object
of worship of subordination, or of obedience.
The idols (tawaghit) are
many, but the heads are five:
1.
Satan - May Allah curse him.
2.
Whosoever is worshipped and acquiesces to that
worship.
3.
Whosoever calls people to worship him.
4.
Whosoever claims any knowledge of the unseen.
5.
Whosoever judges or rules according to whatever
has not been sent down by Allah.
Evidence from the Qur'aan:
“There is no compulsion in the Religion.
Guidance now stands distinct from error.
Whosoever disbelieves in the idols (Taghut) and
believes in Allah, he has grasped the firm tie
that is never cleft and Allah is Hearer and
Knower.”
[2:256]
This is the meaning of: There is no god but
Allah
Evidence from the Hadith:
“The head of Command is Islam, its
central pillar is prayer, and its
highest peak is Jihad (struggle in the
cause of Allah.”
[Tirmidi]
And Allah Knows Best |
بسم الله الرحمن الرحيم
اعلم رحمك الله أنه يجب علينا تعلم أربع مسائل:
1- العلم وهو معرفة الله، ومعرفة نبيه ومعرفة دين
الاسلام بالأدلة.
2- العمل به.
3- الدعوة إليه.
4- الصبر على الأذى فيه.
والدليل قوله تعالى:
(والعصر إن الإنسان لفي
خسر إلا الذين آمنوا وعملوا الصالحات، وتواصوا
بالحق وتواصوا بالصبر.)
[103: 1- 3]
قال الشافعي: "لوما أنزل الله حجة على خلقه إلا
هذه السورة لكفتهم".
وقال البخاوي رحمه الله: (باب) " العلم قبل القول
والعمل"
والدليل قوله تعالى:
(فاعلم
أنه لا إله إلا الله واستغفر لذ نبك
)
[74: 19]
فبدأ بالعلم قبل القول والعمل
اعلم- رحمك الله- أنه يجب على كل مسلم ومسلمة تعلم
هذه المسائل الثلاث والعمل بهن
الأولى:
أن الله خلقنا ورزقنا ولم يتركنا هملا بل أرسل
إلينا رسولاً، فمن أطاعه دخل الجنة ومن عصاه دخل
النار.
والدليل قوله تعالى:
(إنا أرسلنا إليكم
رسولاً شاهداً عليكم كما أرسلنا إلى فرعون رسول،
فعصى فرعون الرسول فأخذناه أخذاً وبيلاً.)
[73: 15 – 16]
الثانية:
إن الله لا يرضى أن يشرك معه في عبادته أحد، لا
ملك مقرب ولا نبي مرسل.
والدليل قوله تعالى:
(وأن
المساجد لله فلا تدعوا مع الله أحداً.)
[72: 18]
الثالثة
إن من أطاع الرسول ووحد الله لا يجوز له موالاة من
حاد الله ورسوله ولو كان أقرب قريب.
والدليل قوله تعالى:
(لا تجد قوماً يؤمنون
بالله واليوم الآخر يوادّون من حادّ الله ورسوله
ولو كانوا آباءهم أو أبناءهم أو إخوانهم أو
عشيرتهم، أولئك كتب في قلوبهم الإيمان وأيدهم بروح
منه، ويدخلهم
جنات تجري من تحتها الأنهار خالدين فيها رضي الله
عنهم ووضوا عنه، أولئك حزب الله، ألا إن حزب الله
هم المفلحون)
[58: 22 ]
أعلم أرشدك الله لطاعته ان الحنيفية ملة إبراهيم
أن تعبد الله وحده مخلصا له الدين وبذلك أمر الله
جميع الناس وخلقهم لها.
كما قال تعالى:
(وما خلقت الجن والإنس
إلا ليعبدون)
[51: 56]
ومعنى يعبدون: يوحّدون.
وأعظم ما أمر الله به التوحيد، وهو إفراد الله
بالعبادة وأعظم مانهى عنه الشرك، وهو دعوة غيره
معه.
والدليل قوله تعالى:
(اعبدوا الله ولا
تشركوا به شيئاً.)
[4: 36]
الأ صول الثلاثة
فاذا قيل لك ما الأصول الثلاثة التي يجب على
الإنسان معرفتها؟
فقل معرفة العبد ربه، ودينه، ونبيه محمداً
الأصل الأول
معرفة الله
فإذا قيل لك من ربك؟
فقل ربى الله الذي رباني وربى جميع العالمين
بنعمته، وهو معبودي، ليس لي معبود سواه.
والدليل قوله تعالى:
(الحمد لله وب العالمين.)
[1:1]
وكل من سوى الله عالم وأنا واحد من ذلك العالم.
فاذا قيل لك: بما عرفت ربك؟
فقل بآياته ومخلوقاته. ومن آياته الليل والنهار،
والشمس والقمر، ومن مخلوقاته السموات والارض ومن
فيهن وما بينهما.
والدليل قوله تعالى:
(ومن آياته الليل والنهار والشمس والقمر، لا
تسجدوا للشمس ولا للقمر، واسجدوا لله الذي خلقهن
إن كنتم إياه تعبدون )
[41: 37]
وقوله تعالى:
(إن ربكم الله الذي خلق السماوات والأرض في ستة
أيام ثم استوى على العرش، يغشي الليل النهار يطلبه
حثيثاً، والشمس والقمر والنجوم مسخرات بأمره، ألا
له الخلق والأمر، تبارك الله رب العالمين)
[7: 54]
والرب هو المعبود والدليل قوله تعالى:
(يا أيها الناس اعبدوا
ربكم الذي خلقكم والذين من قبلكم لعلكم تتقون،
الذي جعل لكم الأرض فراشاً والسماء بناءً وأنزل من
السماء ماءً فأخرج به
من الثمرات رزقاً لكم
فلا تجعلوا لله أنداداً وأنتم تعلمون)
[2: 21- 22]
قال ابن كثير رحمه الله: " الخالق لهذه الأشياء هو
المستحق للعبادة "
وأنواع العبادة التي أمر الله بها مثل الاسلام،
والإيمان، والإحسان، ومنه الدعاء، والخوف،
والرجاء، والتوكل، والرغبة، والرهبة، والخشوع،
والخشية، والإنابة، والاستعانة، والاستعاذة،
والذبح، والنذر وغير ذلك من أنواع العبادة التي
أمر الله بها كلها لله تعالى.
فمن صرف منها شيئا لغير الله فهو مشرك كافر.
والدليل قوله تعالى:
(وأن المساجد لله فلا
تدعوا مع الله أحداً)[72:
18]
والدليل قوله تعالى:
(ومن يدع مع الله إلهاً
آخر لا برهان له به فإنما حسابه عند ربه إنه لا
يفلح الكافرون).[
23: 117]
1- الدعاء:
وفي الحديث: " الدعاء
مخ العبادة "
والدليل قوله تعالى:
(وقال ربكم ادعوني
أستجب لكم، إن الذين يستكبرون عن عبادتي سيدخلون
جهنم داخرين)
]40:
60[
الخوف
ودليل الخوف قوله تعالى:
(فلا تخافوهم وخافون إن كنتم مؤمنين)
]
3: 17[
الرجاء
ودليل الرجاء قوله تعالى:
(فمن كان يرجو لقاء ربه فليعمل عملا صالحا، ولا
يشرك بعبادة ربه أحداً)
]18:
110[
التوكل
ودليل التوكل قوله تعالى:
(وعلى الله فتوكلوا
إن كنتم مؤمنين)
[5: 23]
وقوله(ومن يتوكل على
اللة فهو حسبه)
]65:
3[
الرغبة والرهبة والخشوع
ودليل الرغبة والرهبة والخشوع قوله تعالى:
(إنهم كانوا يسارعون في الخيرات، ويدعوننا رغباً
ورهباً، وكانوا لنا خاشعين)
[21: 90]
الخشية
ودليل الخشية قوله تعالى:
(فلا تخشوهم واخشون
ولأتم نعمتي عليكم ولعلكم تهتدون)
[2: 150]
الانا بة
ودليل الإنابة قوله تعالى:
(وأنيبوا إلى ربكم
وأسلموا له من قبل أن يأتيكم العذاب ثم لا تنصرون)
[39: 54]
الاستعانة
ودليل الاستعانة قوله تعالى:
(إياك نعبد وإياك
نستعين)
[1: 5]
وفي الحديث:
" اذا استعنت فاستعن
بالله ".
]الترمذي[
الإستعاذة
ودليل الاستعاذة قوله تعالى:
(قل أعوذ برب الناس
ملك الناس)
[114، 1- 2]
الإستغاثة
ودليل الإستغاثة قوله تعالى:
(إذ تستغيثون ربكم
فاستجاب لكم أني ممدكم بألف من الملائكة مردفين)
[8: 9]
الذبح
ودليل الذبح قوله تعالى:
(قل إن صلاتي ونسكي
ومحياي ومماتي لله رب
العالمين لا شريك له وبذلك أمرت وأنا أول السلمين)
[6- 162]
ومن السنة: " لعن
الله من ذبح لغير الله.)]مسلم[
النذر
ودليل النذر قوله تعالى:
(يوفون بالنذر
ويخافون يوماً كان شره مستطيراً)
[76.: 3]
الأصل الثاني
معرفة دين الاسلام بالأدلة
وهو الاستسلام لله بالتوحيد والانقياد له بالطاعة
والبراءة من الشرك وأهله.
وهو ثلاث مراتب
أ- الإسلام.
ب- ا لإيمان.
جـ- الإحسان.
ولكل مرتبة أركانها
المرتبة الأولى: الإسلام
فأركان الإسلام خمسة:
ا- شهادة أن لا إله إلا الله وأن محمداً رسول
الله.
2- وإقام الصلاة.
3- وإيتاء الزكااة.
4- وصوم رمضان.
5- وحج بيت الله الحرام.
التوحيد
فدليل الشهادة قوله تعالى:
(شهد الله أنه لا إله إلا هو والملائكة وأولو
العلم
قائما بالقسط لا إله إلا هو العزيز الحكيم)
[3: 18]
ومعناها لا معبود حقا إلا الله وحده " لا إله "
نافيا جميع مايعبد من دون الله " إلا الله " مثبتا
العبادة لله وحده لا شريك له في عبادته، كما أنه
ليس له شريك في ملكه.
وتفسيرها الذي يوضحها قوله تعالى:
(وإذ قال ابراهيم لأبيه وقومه إنني براء مما
تعبدون الا الذي فطرني فإنه سيهدين وجعلها كلمة
باقية في عقبه لعلهم يرجعون)
[43:
26، 27، 28]
وقوله تعالى:
(قل يا أهل الكتاب
تعالوا إلى كلمة سواء بيننا وبينكم أن لا نعبد إلا
الله ولا نشرك به شيئاً ولا يتخذ بعضنا بعضاً
أرباباً من دون الله فإن تولّوا فقولوا اشهدوا
بأنا مسلمون)
[64:3]
ودليل شهادة أن محمداً رسول الله قوله تعالى:
(لقد جاءكم رسول من
أنفسكم عزيزعليه ماعنتم حريص عليكم بالمؤمنين رؤوف
رحيم)
[9: 128]
ومعنى شهادة أن محمداً رسول الله طاعته فيما أمر
وتصديقه فيما أخبر، واجتناب ما نهى عنه وزجر، وأن
لا يعبد الله إلا بما شرع.
الصلاة والزكاة:
ودليل الصلاة والزكاة وتفسير التوحيد قوله تعالى:
(وما أمروا إلا
ليعبدوا الله مخلصين له الدين حنفاء ويقيموا
الصلاة ويؤتوا الزكاة وذلك دين القيمة.)
[98: 5]
الصيام:
ودليل الصيام قوله تعالي:
(يا أيها الذين
آمنوا كتب عليكم الصيام كما كتب على الذين من
قبلكم لعلكم تتقون)
[183:2]
الحج:
ودليل الحج قوله تعالى:
(ولله على الناس حج
البيت من استطاع إليه سبيلا، ومن كفر فإن الله غني
عن العالمين)
[3 : 97]
المرتبة الثا نية:
الإيمان
وهو بضع وأربعون شعبة، فأعلاها قول لا إله إلا
الله وأدناها
إماطة الأذى عن الطريق، والحياء شعبة من الإيمان
وأركانه ستة:
-
1أن
تؤمن بالله،
2- وملائكته،
3- وكتبه،
4- ورسله،
5- واليوم الآخر،
6- وبالقدر خيره وشره.
والدليل على هذه الأركان الستة قوله تعالى:
(ليس البر أن تولّوا
وجوهكم قبل المشرق والمغرب ولكن البر من آمن بالله
واليوم الاخر والملائكة والكتاب والنبيين وآتى
المال على حبه
ذوي القربى واليتامى والمساكين وابن السبيل
والسائلين وفي الرقاب وأقام الصلاة وآتى الزكاة
والموفون بعهدهم إذا عاهدوا والصابرين في البأساء
والضراء وحين البأس أولئك الذين صدقوا وأولئك هم
المتقون)
[2:
177]
ودليل القدر قوله تعالى:
(إنا كل شيء خلقناه
بقدر)
[54: 49]
المرتبة الثالثة: الإحسان
الإحسان ركن واحد.
وهو أن تعبد الله كأنك تراه، فان لم تكن تراه فانه
يراك.
والدليل قوله تعالى:
(ان الله مع الذين اتقوا والذين هم محسنون)[16:
128]
وقوله تعالى:
(وتوكل على العزيز الرحيم، الذي يراك حين
تقوم، وتقلبك في الساجدين. انه هو السميع العليم.)
[26: 217-220]
وقوله تعالى:
(وما تكون في شأن وما تتلو منه من قرآن ولا تعملون
من عمل إلا كنا عليكم شهوداً إذ تفيضون فيه.)[10-
61 ]
والدليل من السنة حديث جبربل المشهور:
عن عمر بن الخطاب ضى الله عنه قال:
بينما نحن جلوس عند
النبي
y
اذ طلع علينا رجل شديد بياض الثياب شديد سواد
الشعرلايرى عليه أثر السفر ولا يعرفه منا أحد فجلس
الى النبي
y
فأسند ركبتيه إلى ركبتيه ووضع
كفيه على فخذيه: وقال:
يامحمد أخبرني عن الاسلام فقال: أن تشهد أن لا إله
إلا الله وأن محمداً رسول الله، وتقيم الصلاة،
وتؤتي الزكاة، وتصوم رمضان، وتحج البيت ان استطعت
اليه سبيلا. قال: صدقت، فعجبنا له يسأله ويصدقه.
قال: أخبرني عن الإيمان. قال أن تؤمن بالله
وملائكته وكتبه ورسله واليوم الآخر، وبالقدرخيره
وشره. قال: أخبرني عن الإحسان قال أن تعبد الله
كأنك تراه، فإن لم تكن تراه، فإنه يراك. قال
أخبرني عن الساعة. قال: ما المسئول عنها بأعلم من
السائل. قال أخبرني عن اماراتها. قال ان تلد الأمة
ربتها، وأن ترى الحفاة العراء العالة رعاء الشاة
يتطاولون في البنيان. قال فمضى فلبثنا مليا فقال:
يا عمر أتدرون من السائل؟ قلنا الله ورسوله أعلم،
قال هذا جبريل أتاكم يعلمكم أمر دينكم.]
مسلم[
الأصل الثالث
معرفة نبيكم محمد
y
وهو محمد بن عبد الله بن عبد المطلب بن هاشم وهاشم
من قريش وقريش من العرب، والعرب من ذرية إسماعيل
ابن إبراهيم الخليل عليه وعلى نبينا أفضل الصلاة
والسلام. وله من العمر ثلاث وستون سنة، منها
أربعون قبل النبوة وثلاث وعشرون نبيا رسولا.
نبي بإقرأ، وأرسل بالمدثر، وبلده مكة.
بعثه الله بالنذارة عن الشرك ويدعو الى التوحيد.
والدليل قوله تعالى:
(يا أيها المدثر قم فأنذر وربك فكبر وثيابك فطهر
والرجز فاهجر ولا تمنن تستكثر ولربك فاصبر ).
[74: ا-7]
ومعنى " قم فأنذر " ينذر عن الشرك ويدعو إلى
التوحيد " وربك فكبر" عظمه بالتوحيد.
" وثيابك فطهر " أي طهر أعمالك من الشرك.
" والرجز فاهجر " الرجز: الأصنام، وهجرها تركها
وأهلها والبراءة منها وأهلها.
أخذ على هذا عشر سنين يدعوا إلى التوحيد.
وبعد العشر عرج به إلى السماء وفرضت عليه الصلوات
الخمس وصلى في مكة ثلاث سنين وبعدها أمر بالهجرة
إلى المدينة.
والهجرة الانتقال من بلد الشرك إلى بلد الإسلام
والهجرة فريضة على هذه الأمة من بلد الشرك الى بلد
الإسلام، وهي باقية إلى ان تقوم الساعة.
والدليل قوله تعالى:
(إن الذين توفاهم الملائكة ظالمي أنفسهم قالوا،
فيم كنتم قالوا كنا مستضعفين في الأوض قالوا ألم
تكن أرض الله واسعة فتهاجروا فيها؟ فأولئك مأواهم
جهنم وساءت مصيرا، إلا المستضعفين من الرجال
والنساء والولدان لا يستطيعون حيلة ولا يهتدون
سبيلا، فأولئك عسى الله أن يعفو عنهم وكان الله
عفواً غفوراً.)
[4: 97- 99]
وقوله تعالى:
(ياعبادى الذين آمنوا إن أرضي واسعة فإياي
فاعبدون.)
[56:29]
قال البغوي رحمه الله:
" سبب نزول هذه الآية ان المسلمين الذين في مكة لم
يهاجروا، فناداهم الله باسم الايمان ".
والدليل على الهجرة من السنة قوله
y
"
لاتنقطع الهجرة حتى تنقطع التوبة ولا تنقطع التوبة
حتى تطلع الشمس من مغربها "
]أبو
داوود[
فلما استقر في المدينة أمر ببقية شرائع الاسلام
مثل الزكاة والصوم والحج والآذان والجهاد والأمر
بالمعروف والنهي عن المنكر، وغير ذلك من شرائع
الاسلام.
أخذ على هذا عشر سنين، وتوفي صلاة الله وسلامه
عليه ودينه باق، وهذا دينه. لا خير إلا دلّ الأمة
عليه ولا شر إلا حذرها عنه.
والخير الذي دعا إليه هو التوحيد وجميع ما يحبه
الله ويرضاه، والشر الذي حذرها عنه الشرك وجميع ما
يكرهه الله ويأباه.
بعثه الله إلى الناس كافة، وافترض طاعته على جميع
الثقلين الجن والإنس.
والدليل قوله تعالى:
(قل يا أيها الناس إني رسول الله إليكم جميعا).
[7- 158]
كمل الله به الدين.
والدليل قوله تعالى:
(اليوم أكملت لكم دينكم وأتممت عليكم نعمتي ورضيت
لكم الإسلام دينا)
[5: 3]
والدليل على موته
y
قوله تعالى:
(إنك ميت وإنهم ميتون ثم إنكم يوم !القيامة عند
ربكم تختصمون).
[39: 30- 31]
والناس اذا ماتوا يبعثون.
والدليل قوله تعالى:
(منها خلقناكم وفيها نعيدكم ومنها نخرجكم تارة
أخري).
[55:20]
وقوله تعالى:
(والله أنبتكم من الأرض نباتاً نم يعيدكم فيها
ويخرجكم إخراجاً).
[71: 17، 18]
وبعد البعث محاسبون ومجزيون بأعمالهم:
والدليل قوله تعالى:
(ولله ما في السموات وما في الأرض ليجزي الذين
أساءوا بما عملوا ويجزي الذين أحسنوا بالحسنى).
[53: 31]
ومن كذب بالبعث كفر.
والدليل قوله تعالى:
(زعم الذين كفروا أن لن يبعثوا، قل بلى وربّى
لتبعثن ثم لتنبؤن بما عملتم وذلك على الله يسير).
[64: 7]
وأرسل الله جميع الرسل مبشرين ومنذرين.
والدليل قوله تعالى:
(رسلا مبشرين ومنذرين لئلا يكون للناس على الله
حجة بعد الرسل).
[4: 165 ]
وأوّلهم نوع عليه السلام، وآخرهم محمد
y
وهو خاتم النبيين..
والدليل على أن أوّلهم نوح قوله تعالى:
(إنا أوحينا إليك كما أوحينا إلى نوح والنبيين من
بعده).
[4: 163 ]
وكل أمة بعث الله إليهم رسولاً من نوح إلى محمد
يأمرهم بعبادة الله وحده، وينهاهم عن عبادة
الطاغوت.
والدليل قوله تعالى:
(ولقد بعثنا في كل أمة رسولاً أن اعبدوا الله
واجتنبوا الطاغوت).
[16: 36]
وافترض الله على جميع العباد الكفر بالطاغوت
والإيمان بالله.
قال ابن القيم رحمه الله: معنى الطاغوت ما تجاوز
به العبد حده من معبود أو متبوع أو مطاع.
والطواغيت كثيرون، ورؤوسهم خمسة:
ا- إبليس لعنه الله.
2- ومن عبد وهو راض.
3- ومن دعا الناس إلى عبادة نفسه.
4- ومن ادعى شيئا من علم الغيب.
5- ومن حكم بغير ما أنزل الله.
والدليل قوله تعالى:
(لا إكراه في الدين قد تبيّن الرشد من الغي، فمن
يكفر بالطاغوت ويؤمن بالله فقد استمسك بالعروة
الوثقى لا انفصام لها والله سميع عليم).
[2:
256]
وهذا هو معنى: لا إله إلا الله.
وفي الحديث:
"رأس الأمر الإسلام، وعموده الصلاة، وذروة سنامه
الجهاد في سبيل الله". ]الترمذي[
والله أعلم |
بسم الله الرحمن الرحيم
Waxad
ogsoonaataa ALLE u naxariisayow in ay waajib
innagu tahay barashada afar mas’alo:
1.
Aqoon aad u yeelato
ILAAHAY, Nebigiisa iyo Diintiisa adiga oo
cuskanaaya daliil ah Qur’aan iyo Xadiis.
-
Aqoontaas
ood hirgeliso.
-
Dadkana
aad ugu baaqdo.
-
Dhibteeda
ood u adkaysato.
Waxaana
sidaas u daliil ah hadalka ILAAHAY ee uu yidhi:
Waxan ku dhaartay
waqtigee, dadku khasaare ayay ku suganyihiin.
Marka laga reebo kuwa rumeeyay (iimaan yeeshay),
ee camal suubanna sameeyay, ee xaqana isu
dardaarmay ee sabirna isu dardaarmay.
[suura
103: aaya 1-3]
Wuxu yidhi
imaam Shaafici Ilaahay ha u naxariistee: Haddii
aanu ILAAHAY soo dejin lahayn xujo kale
suuraddan mooyee, dadka ayadaaba deeqi lahayd .
Imaam
Bukhaarina Ilaahay ha u naxariistee wuxu ku
xusay kitaabkiisa 1aad xaashida 45
in AQOONTU ka horayso ku DHAWAAQA iyo HIRGELINTA.
Waxaana u daliil ah hadalka ILAAHAY ee uu yidhi:
Waxaad
aqoonsanaataa ALLAAH mooyee, ilaah kale inaanu
jirin. Denbi-dhaafna waydiiso.
[suura 47: aaya
19]
Sidaas ayuu
ILAAHAY aqoontii uga soo hormariyay ku dhawaaqii
iyo ku dhaqankii (towxiidka).
Waxad
ogsoonaata ALLE u naxariisayow, inay waajib ku
tahay qof kasta oo muslim ah inuu barto isla
markaana ku dhaqmo arrimahan saddexda ah.
Kowaad:
In uu ILAAHAY
inna abuuray innana arsaaqo, haddana aanu inna
dayicin ee uu innoo soo diray Rasuul. Rasuulkaa
qofkii yeelaa jannada ayuu geleyaa kii diidaana
naarta ayuu geleyaa. Waxaana u daliil ah hadalka
ILAAHAY ee uu yidhi:
Waxannu idiin soo
diray Rasuul idin ku ah markhaati, sidii
Fircoonba aannu ugu dirnay Rasuul. Fircoon
Rasuulkii waa diiday, waananu qabanay qabasho
daran (oo cardaadiqaha ka dhigtay).
[suura 73 : aaya 15,16]
Labaad:
In
aanu ILAAHAY raali ka ahayn in cibaadadiisa cid
kale lala wadaajiyo, ciddaasi haba ahaato malag
ALLE u dhow ama Nebi la soo diray.
Waxaana u daliil ah hadalka ILAAHAY ee uu yidhi:
Masaajidda ALLE ayaa iska leh, ee ALLE cid kale
ha la baryina (caabudina).
[suura
72: aaya 18]
Saddexaad:
Rasuulka qofka adeeca ILAAHAY na mideeya, uma
bannaana in uu xidhiidhiyo kuwa ILAAHAY iyo
Rasuulkaba ka xagliyay, haba ahaadaan kuwii dad
ugu xigay eh.
Waxaana u daliil ah hadalka ILAAHAY ee uu yidhi:
Ma heleysid kuwu
rumeeyay ILLAHAY iyo maalinta aakhiro oo haddana
laabta ka jecel kuwo kale oo ILAAHAY iyo
Rasuulkiisaba khilaafaya haba ahaadeen kuwaasi
aabeyaashood ama ubadkood ama walaaladood ama
tolkood. kuwaasi (aan gaalada u jixinjixin)
qalbigooga waxa lagu qoray iimaanka waxaanu ALLE
ku xoogeeyay gargaar xaggiisa ah. Wuxuuna gelin
jannooyin ay webiyaal dhex dur-
durayaan oo ay kuna waari doonaan. (Kuwaasi)
ILAAHY raali buu ka yahay, ayana raali bay ka
yihiin. kuwaasi waa xisbigii ILAAHAY, xisbiga
ILAAHAY ayuun baana liibaana.
[suura 58 : aaya 22]
Ogsoonow ALLE-hanuuniyow in diinta toosan ee
Nebi Ibraahiim ay tahay inaad ILAAHAY keligii
caabuddo oo aad diintana u khaalisyeesho. Sidaas
ayuu ILAAHAY dadkoo dhan faray darteedna loo
abuuray.
Waxaana u daliil ah hadalka ILAAHAY ee uu yidhi:
Umaan abuurin Jinka iyo Insiga in ay i caabudaan
mooyee.
[suura 51: aaya
56]
Cibaadadaas oo macneheedu
tahay ILAAHAY oo la keli yeelo. Wax ILAAHAY
farayna waxa ugu wayn Towxiidka, oo ah cibaadada
ood ku keli yeesho isaga uun. Wax ILAAHAY
reebayna waxa ugu wayn Shirkiga oo ah cid kale
oo ILAAHAY lala wadaagiyo cibaadada. Waxaana u
daliil ah hadalka ILAAHAY ee uu yidhi:
ILAAHAY caabuda oo
waxba ha la wadaajinnina.
[suura 4, aaya
36]
Saddexda Asal:
Hadii lagu
waydiiyo: maxay yihiin saddexda ASAL ee in la
bartaa dadka waajib ku tahay? Waxad ku jawaabtaa:
Waa aqoon addoonku u yeesho RABBIGIISA,
DIINTIISA IYO NEBIGIISA Muxammad.
ASALKA kowaad:
Haddii lagu
yidhaa Rabbigaa waa ayo? Waxad tidhaahdaa:
Rabbigay waa ALLAAH, waana ka galladdiisa aniga
iyo waxa uumaniba aanu ku barbaarnay, waana ka
aan caabudayo ee cibaadadayda keligii mutaystay.
Waxaana u daliil ah hadalka ILAAHAY ee uu yidhi:
Mahad waxa iska leh
ILAAHAY oo ah Rabbiga barbaariya caalamiinta.
[ssura 1,
aaya 1]
Caalamkuna
waa wixxi ALLE ka soo hadhay een anna ka mid
ahay.
Haddii lagu
yidhaa: Maxaad rabbigaa ku garatay? Waxad tidhaa:
Waxan ku gartay aayaadkiisa iyo abuurkiisa.
Aayaad kiisana waxa ka mid ah Habeenka, Maalinta,
Qurraxda iyo Dayaxa. Abuurkiisana waxa ka mid ah
cirarka iyo dhulka iyo waxa ku dhex jira iyo
waxa u dhxeeya.
Waxana u
daliil ah hadalka ILAAHAY ee uu yidhi:
Aayaadkiisa waxa ka
mid ah habeenka, maalinta, qorraxda iyo dayaxa
ee ha u sujuudina qorraxda iyo dayaxa ee, u
sujuuda kii ayaga abuuray. Waa haddii aad tihiin
kuwo isaguun caabudaya.
[suura 41: aaya
37]
Waxa kale oo
u daliil ah hadalka ILAAHAY ee uu yidhi:
Rabbigiin waa ALLAAH,
waa ka cirarka iyo dhulka lix maalmood ku
abuuray, ka dibna ku istawooday carshiga.
Habeenkana maalinta ayuu huwiyaa, dhakhsana (habeenku)
wuu u daba socdaa. Qurraxda, dayaxa iyo
xiddigahaba ILAAHAY ayaa amarkiisa ha’yin kaga
dhigay, isagaana iska leh abuuridda iyo amarkaba
( sharci dejin ), waxaana baahday barakada ALLE,
caalamiinta Rabbigood .
[suura 7: aaya
54]
Rabbina waxa
looga jeedaa ka la caabudo. Waxaana u daliil ah
hadalka ILAAHAY ee uu yidhi:
Dadyahow caabuda
Rabbigiin, kii idinka iyo kuwii idika
horreeyayba abuuray. Waxaanad mudantihiin inaad
ILAAHAY ka dhowrsataan. Isagu waa ka dhulka
idiinka dhigay gogol,
cirkana dhismo (soo hagoogan), cirkana biyo ayuu
kasoo dejiyay, kuna soo saaray midho
dhuuni idiin ah. Hadaba idinkoo sidaa og,
ILAAHAY cid kale ha la masaynina.
[suura 2:
aaya 21- 22]
Imaam Ibnu
Kasiir aayadahaa isaga oo macnaynaya wuxu yidhi:
Arrimahaa ILAAHA abuuray ayuunbaa in la caabudo
mutaystay.
Cibaadooyinka
ILAAHAY ina farayna waxa ka mid ah: Islaamka,
Iimaanka iyo Ixsaanka. Waxa kale oo ka mid ah,
Baryada, Cabsida, Rejeda, Talo-saaradka,
Quuddarraynta, Khushuucda, Toobadda,
Kaalmo-waydiisiga, Magangalka, Gurmad-doonka,
Gowraca iyo Nederka. Kuwaa iyo kuwo kaleba waxay
ka mid yihiin cibaadooyinka ILAAHAY ina faray ee
isaga uun u gaar ka ah. Cid aan ALLE ahayn qofka
cibaadadaas u leexiya, waa qof ILAAHAY wax la
wadaajiyay oo gaal ah. Waxaana u daliil ah
hadalka ILAAHAY ee uu yidhi:
Masaajidda ALLE ayaa iska leh ee ALLE mooyee cid
kale ha la baryina (caabudina).
[suura 72
, aaya 18]
Waxa kale oo
u daliil ah hadalka
ILAAHAY ee uu
yidhi: Qofka
baryada ILAAHAY mid kale la barya xujjo ma
haysto, xisaabtiisuna waa ILAAHAY agtii,
gaaladuna sideedaba ma liibaanto.[suura
23 : aaya 117]
1- Baryada:
Nebiguna
xadiis wuxuu ku yidhi:
Baryadu waa maskaxda
cibaadada .
[Tirmidi]
Waxa kale oo
u daliil ah hadalka ILAAHAY ee uu yidhi:
Rabbigiin wuxu yidhi i
barya waan idinka aqbali doonaaye, kuwa se ka
qab-wayn cibaadadayda waxay geli doonaan
Jahannama ayagoo dullaysan.[suura
40: aaya 60]
2- Cabsida:
Waxa u daliil
ah hadalka ILAAHAY ee uu yidhi:
(Cid kale) ha ka
cabsanina ee aniga uun iga cabsada, waa haddii
aad mu’miniin tihiin .
[suura
3: aaya 175]
3-
Rejeda:
Waxa u daliil ah hadalka ILAAHAY ee uu yidhi:
Qofka rejaynaya la
kulanka Rabbigiis, ha sameeyo camal suubban,
cibaadada Rabbigiina ayuu la wadaajin cidna.
[suura 18: aaya 110]
4 -
Talo-saarad (Alle-aamin):
Waxa u daliil ah hadalka ILAAHAY ee uu yidhi:
ILAAHAY uun talo
saarta haddaad mu’miniin tihiin.[suura
5: aaya 23]
Qofka ILAAHAY talo saarta, wuu ku filanyahay.
[suura 65 , aaya 3]
5 -
Rabitaanka, Cabsida iyo Khushuucda:
Waxa u daliil ah hadalka ILAAHAY ee uu yidhi:
Waxay ahaayeen kuwu u
dheereeya khayraadka, oo na barya ayagoo rajayn
oo cabsan, waxaanay ahaayeen kuwu noo khushuuca.
[suura
21: aaya 90]
(Cid kale) ha ka cabsanina ee aniga uun iga
cabsada, si aan nicmadayda idiiku dhamays tiro
ood una hanuuntaan.
[suura
2: aaya 150]
6 -
ALLE u soo noqod (Toobad)
Waxa u daliil ah hadalka ILAAHAY ee uu yidhi:
Rabbigiin u soo noqda
oo una hoggaansama
ka hor inta aanu cadaabku idiin iman, aydaan
hiil waayin (guul-darraysan).
[suura 39: aaya 54]
7 –
Kaalmo-doon:
Waxa u daliil ah hadalka ILAAHAY ee uu yidhi:
Allow adiga uun baanu
ku caabudaynaa, oo adiga uun baanu kaalmo ku
waydiisanaynaa.
[suura
1: aaya 5]
Nebiguna wxuu xadiis ku yidhi:
Haddi aad kaalmo
rabtid, ILAAHAY waydiiso.
[Tirmidi]
8-
Magan-gelyo doon:
Waxa u daliil ah hadalka ILAAHAY ee uu yidhi:
Dheh: dadka rabbigood
ayaan magangalay, ee ah boqorkoodana.
[suura 114: aaya 1,2]
9-
Gurmad-doon:
Waxa u daliil ah hadalka ILAAHAY ee uu yidhi:
Xusuusta markii aad
ILAAHAY gurmad ka doonayseen oo uu idiinku
ajiibay: waxan idinku xoojin kun malaa’igta ka
mid ah oo is fangashan.
[suura
8: aaya 9]
(Aayaddaasi
waxay ku soo degtay dagaalkii Beder ee
Muslimiintu libta heshay)
10
– Gowrac:
Waxa u daliil ah hadalka ILAAHAY ee uu yidhi:
Dheh:
salaaddayda, gowracayga,
noloshayda iyo dhimashadaydaba ILAAHAY ayaa iska
leh, oo ah caalamiinta Rabbigood. Cid kale oo la
wadaagtaana ma jirto.
Sidaas ayaana la i faray. Anigaana ugu horreeya
muslimiinta (ummaddan).
[suura 6:
aaya 162]
Nebiguna
wuxuu xadiis ku yidhi:
ILAAHAY wuxuu nacladay
qofka wax u gowraca cid aan ILAAHAY ahayn.[muslim]
11- Neder:
Waxa u daliil
ah hadalka ILAAHAY ee uu yidhi:
Waxay oofiyaan nederka
waxaanay ka cabsadaan maalin sharkeedu
baahsanyahay (ee qiyaamaha).
[suura 76 : aaya
7]
ASALKA Labaad:
Asalka labaad
waxa weeyi Diinta Islaamka ood aqoon u yeelato
adigoo ku salaynaya daliil. Kelmadda Islaamna
macnadeedu waxa weeyi: Isdhiib aad isu dhiibto
ILAAHAY kelidiis, daacadna aad ugu hoggaansanto,
shirkiga iyo ehelkiisana aad nadiif ka ahaato.
Asalkaasina
waa saddex martabadood: (a) ISLAAM
(b) IIMAAN
(c) IXSAAN
Mid walibana
waxay leedahay tiirar u gaar ah.
Martabadda
Kowaad (ISLAAM)
Tiirarka
Islaamku waa shan:
-
Ashahaadda oo ah in la qiro ILAAHAY mooyee
ilaah kale inuusan jirin,
Muxammadna
r
inuu yahay kii uu soo diray.
-
Oogidda
Salaadda .
-
Bixinta
Sekeda .
-
Soonka
Ramadaanta .
-
Xajka
Beytka ILAAHAY ee Xaramka.
1 - Towxiidka
Waxa u daliil
ah hadalka ILAAHAY ee uu yidhi:
ILAAHAY wuxuu qirayaa
inaanu isaga mooyee ilaah kale jirin. Malaa’igta
iyo indheer-garadkuna sidaas ayay qirayaan.
Waxaanu yahay caddaalad u qume. Isaga mooyee
ilaah kalena ma jiro, waana reeye falsan.
[suura
3: aaya 18]
Macnuhuna
waxa weeyi: ILAAHAY mooyee mid kale oo xaq lagu
caabudaa ma jiro. Sida aan mulkigiisa cid kale
ula lahayn ayaan cibaadadiisana loola lahayn.
Sidaas waxa
sii caddaynaya hadalka ALLE ee uu yidhi:
Waxad xustaa markii uu
(nebi) Ibraabim ku yidhi aabihiis iyo tolkiiba:
Anigu beri ayaan ka ahay waxa aad caabudaysaan,
kii i abuuray mooyee. Kaas oo waliba i hanuunin
doona. Waxaanu (ALLE) ka yeelay kelmaddaas
(Ibraahim) mid ubadkiisii ku hadha si ay ugu
noqdaan (markastoo ay leexdaan).
[suura
43: aaya 26, 27, 28]
Waxa kale oo
u daliil ah hadalka ILAAHAY ee uu yidhi:
Nebiyow Waxad tidhaa, Ahlal-kitaabow (Yahuud
iyo Nasaara) u kaalaya kelmed ina kulmisa. Taas
oo ah in aynaan caabudin ILAAHAY mooyee (cid
kale), oo cidna aynaan la wadaajin. Innaguna
aynaan rabbiyaal iska dhigan ilaahay sokaydii.
Haddii (ay taa) ka jeestaan, waxad tidhaa: Ka
markhaati ahaada inaanu muslimiin nahay (ALLE
iyo xukunkiisa kuwii isu dhiibay.)
[suura 3:
aaya 64]
Nebi Muxammad
oo loo
qiro inuu yahay kii la soo diray, waxa u daliil
ah hadalka ILAAHAY ee uu yidhi:
Waxa idiin yimid Rasuul idinka mid ah.
Dhibaatadiinuna ay wer-wer ku hayso, oo idiin
foojig (si aad u hanuuntaan), mu’miniintana u
tudhaya una naxariisanaya.
[suura 9 :
aaya 128]
Nebi Muxammad
r oo loo
qiro inuu yahay Rasuulkii ILAAHAY macneheedu
waxa weeyi: In loo hogaansamo wixii uu faray,
lana rumaysto wixii uu ku warramay, lagana
dheeraado wixii uu reebay ee uu kana digay iyo
in aan ILAAHAY lagu caabudin jidkii uu Rasuulku
jeexay mooyee.
2-3 Salaadda,
Sekeda iyo towxiidka
Waxa u daliil
ah hadalka ILAAHAY ee uu yidhi:
(Dadka) lama amrin
inay ILAAHAY caabudaan mooyee, ayagoo diintana
khaalis uga dhigaya, kuna toosan, iyo inay
Salaadda oogaan Sekedana bixiyaan. Taasina waa
diinta toosan.
[suura 98 : aaya
5]
4 - Soonka:
Waxa u daliil
ah hadalka ILAAHAY ee uu yidhi:
Mu’miniintaay, waxa la
idinku waajibiyay soonka, sidii kuwii idinka
horreeyayba loogu waajibiyay.
Si aad u dhowrsataan.
[suura 2 : aaya 183]
5 -
Xajka :
Waxa u daliil ah hadalka ILAAHAY ee uu yidhi:
Ilaahay wuxu dadka ku
yeeshay inay soo xajjaan beytka (Kacbada) kii
tegi kara. Kiise gaalooba (yeelkii, waayo) ALLE
waa ka kaaftoonyahay wuxu abuurayba.
[suura 3 : aaya 97]
Martabadda labaad
(IIMAANKA):
Iimaanku waa dhowr iyo todobaatan gobol, waxaana
ugu sareeya LAA ILAAHA ILLALLAAH (ILAAHAY mooyee
ilaah kale ma jiro). Waxaana ugu hooseeya
dhibaato aad ka leexiso jidka la maro.
Xishoodkuna waa qayb ka mid ah iimaanka.
Tiirarka IIMAANKU waa lix.
Waana adoo
rumeeya:
1 - ILAAHAY
2 -
Malaa’igtiisa
3 -
Rusushiisa
4 -
Kutubtiisa
5 - Maalinta
aakhiro
6 - Qadarka
khayrkiisa iyo sharkiisaba
Waxaana u
daliil ah hadalka ILAAHAY ee uu yidhi:
Sama falku ma aha
wajiyadiina ood bari iyo galbeed u jeedisaan ee
sama falku waxa weeyi, ka rumeeyay ILAAHAY iyo
aakhiro iyo malaa’igta iyo kitaabka iyo
nebiyada, maalkiisana
isagoo jecel wax ka siiya xigtada, agoonta,
masaakiinta, socdaalka, ka dawarsanaya iyo ku
xoraynta (addoonta). Waa ka salaadda ooga,
sekedana bixiya. Waa kuwa oofiya ballantooda
markay qaadaan. Waana kuwa adkaysta marka
busaaradda, marka bukaanka iyo marka dirirtaba.
Kuwaasi waa kuwa (sama-falka) ku run sheegay,
waana kuwa (ALLE) ka dhowrsada.
[suura 2 :
aaya 177]
Qadarkana
waxa u daliil ah hadalka ILAAHAY ee uu yidhi:
Wax kasta qadar ayaanu
ku abuurnay.
[suura 54 : aaya
49]
Martabadda
saddexaad (IXSAANKA):
Ixsaanku
(suubanidu) waa tiir keliya oo ah: Inaad ILAAHAY
caabuddo sidii ood arkayso, (illayn) haddii
aanad arkayn isagaa ku arkayee.
Waxaana u
daliil ah hadalka ILAAHAY ee uu yidhi:
ILAAHAY wuxuu la jiraa
kuwa isaga ka dhowrsada ee ahna suubane-yaasha.
[suura 16
: aaya 128]
Waxa kale oo
u daliil ah hadalka ILAAHAY ee uu yidhi:
talo saaro ILAAHA
reeyaha ah ee naxariistaha ah. Waa ka kuu jeeda
markaad (salaadda u)
toosto iyo is rog-roggaaga marka aad
kuwa kale la sujuudsantahay. ILAAHAY waa maqle
waana oge.
[suura 26
: aaya 217-220]
Waxa kale oo
u daliil ah hadalka ILAAHAY ee uu yidhi:
Xaalad kasta ood ku
sugan tahay, iyo Quraan kasta ood akhriyaysid
iyo howl kasta ood qabanaysaanba, waanu u
jeednaa marka aad ku dhexgeleysaan.
[suura 10
: aaya 61]
Xagga
axaadiista Nebigana waxa u daliil ah xadiiska
caanka ah ee uu weriyay Cumar ibnul Khaddaab ee
uu yidh:
Annaga oo Nebiga la
fadhina ayaa waxa nagu soo baxay nin dharkiisu
aad u cadyahay, timihiisuna aad u madowyihiin,
musaafirna aan u ekayn, midkaayana aanu
garanayn. Nebigii intuu la soo fadhiistay, ayuu
jilbihiisii ku tiiriyay kuwii Nebiga.
Baabacooyinkiisiina wuxuu dul dhigay
bowdyihiisa, markaas ayuu yidhi:
Muxammadow, ii sheeg
islaamka. Markaas ayuu Nebigu ku yidhi: Waa
inaad qirto in ILAAHAY mooyee ilaah kale aanu
jirin, Muxammadna kii uu soo diray uu yahay,
salaaddana aad oogtid, sekedana aad bixisid,
ramadaanna aad soontid, haddii aad awoodidna
beytka ILAAHAY aad soo xajtid. (Ninkii) wuxu
yidhi: Waa runtaa. (Cumar ayaa yidhi): Waxannu
la yaabnay ninkan wax waydiinaya ee hadana waa
runtaa leh.
(Ninkii ayaa haddana yidhi): Iimaanka ii sheeg.
(Nebigii) ayaa ku yidhi: Waa adoo rumeeya
ILAAHAY iyo malaa’igtiisa iyo kutubtiisa iyo
rasuuladiisa iyo maalinta dambe (qiyaamaha) iyo
qadarka khayrkiisa iyo sharkiisaba. (Ninkii
haddana) wuxuu yidhi: Ii sheeg ixsaanka.
(Nebigii ayaa) ku yidhi: Waa adoo ILAAHAY u
caabuda sidii ood arkayso, (illayn) haddii aanad
arkayn isaga ayaa ku arkayee. (Ninkii haddana)
wuxuu yidhi: Ii sheeg saacadda (qiyaamaha).
(Nebigii) ayaa ku yidhi: Kan la waydiinayaa, ka
waydiinaya kuma aqoon dhaamo. (Ninkii haddana)
wuxuu yidhi: (Bal hadaba) ii sheeg tilmaamaha
lagu garto. (Nebigii ayaa) ku yidhi: Waa marka
ay addoontu dhasho sayyidadeedii, ee aad aragto
kuwii kabaha la’aa ee qaawanaa ee saboolka ahaa
ee adhi-raacatada ahaa oo isugu
faanaya anaa kaa aqal
dheer. (Cumar) ayaa yidhi: Ninkii wuu iska
tegay. Annaguna muddo ayyaanu halkii sii
fadhinay. Markaas ayaa Nebigu yidhi: Cumarow, ma
garanayseen ninkii wax i waydiinayay? Waxannu ku
nidhi: ILAAHAY iyo Rasuulkiisa ayaa (cidwalba)
ka og. Markaas ayuu Nebigu yidhi: Kaasi wuxu
ahaa (malak) Jibriil, oo
idiin
yimid si uu idiin baro diintiina.
(Muslim)
ASALKA Saddexaad
(Nebigeena oo la barto):
(Nebigeenu)
waa Muxammad, ina Cabdillahi, ina
Cabdil-Muddalib, ina Haashim. Haashimna Quraysh
ayuu ka dhashay. Qurayshina waa jilib Carbeed.
Carabtaas oo ah tafiirtii (Nebi) Ismaaciil ina
(Nebi) Ibraahiim-Al-Khaliil. Labadaa Nebi iyo
Nebigeenaba, naxariista iyo nabad-gelyada
ILAAHAY ee ugu fiicani kor kooda ha ahaato.
( Abtirsiinta Nebigeena oo dhanina waa
tan: Muxammad, Cabdillaahi, Cabdil-Muddalib,
Haashim, Cabdi-Manaaf, Qusayyi, Kilaab, Murrah,
Kacab, Lu’ayyi, Qaalib, Fihir, Maalik, Nadar,
Khusaymah, Mudrikah, Mudar, Nasaar, Macdi,
Cadnaan.)
(Nebigu) wuxu jiray saddex iyo lixdan sano.
Afartanki sano ee hore waa intii aan la soo
dirin. Saddex iyo labaatankii danbena waa intii
uu ahaa Nebi iyo Rasuul.
Nebi waxa
lagaga dhigay (suuradda) Iqra. Rasuulna waxa
lagaga dhigay (suuradda) Muddasir. Degmadu (u
dhashay) waa Makkah. Ujeedada loo soo diray waa
inuu gaalnimo ka digo, midnimada ILLAHAYna ku
baaqo. Waxaana u daliil ah hadalka ILAAHAY ee uu
yidhi: (Nebigan) is
dedeyow, kac oo dig. Rabbigaana waynee.
Dharkaagana
daahiri. Asnaamtana ka fogow. Hana u mannaysan
Badsi owgii.
Rabbigaa dartiina u sabir.
[suura 74 : aaya 1-7]
Aayadahaasna macnahoodu waxa weeyi: Kac oo
shirkiga ka dig, Towxiidkana ku yeedh.
rabbigaana adigoo keli yeelaya waynee. Waxa aad
qabanaysana ILAAHYA dartii u qabo oo cid kale ha
la wadaajin. Asnaamta iyo kuwa caabudana ka
dheerow oo berina ka noqo.
Howshaana (Nebigu) toban sano ayuu ku baaqayay.
Kadibna
samada ayaa la korsiiyay. Waxaana lagu soo farad
yeelay Shanta salaadood. Ka dib markii uu saddex
sano ku tukanayay Makka, ayaa lagu amray inuu
Madiina u hijroodo.
Hijraduna waa
adoo ka guura dhulka gaalada oo u guura dhulka
muslimiinta. Ummadda muslimiinta ahna waa ku
waajib ilaa qiyaamaha inay dhul-gaaleedka ka
guuraan (waa dhulka sharciga ILAAHAY aan lagu
xukumin) oo dhul-Islaameed u guuraan (waa dhulka
sharciga ILAAHAY lagu xukumo).
Waxaana u
daliil ah hadalka ILAAHAY ee uu yidhi:
Kuwa ayagoo naftoodii
dulmiyay, ay malaa’igtuna nafta ka qabatay ee ay
ku dheheen: Maxaa ku
sugnaydeen? Waxay ku jawaabeen: Waxannu ahayn
kuwo dhulka lagu dullaysto (oon muujin karin ku
dhaqanka diintooda). Malaa’igtii waxay ku
dhaheen: Miyaanay arlada ILAAHAY balladhnayn,
ood u hijrootaan? Duulkaas hoygoodu waa
jahanama. Meel loo noqdana taas baa ugu aaye
xun. Kuwa la daciifsaday mooyee, ee ah ragga
(da’da ah), dumarka iyo ubadka aan lahayn karti
(ay ku hijroodaan), aan garanayna jid ay ku
hagaagaan. Kuwaasi ILAAHAY wuxuu mudanyahay inuu
u dhaafo. ILAAHAYna waa saamaxe, dhaafa
(denbiga).
[ssura 4 :
aaya 97- 99]
Waxa kale oo
u daliil ah hadalka ILAAHAY ee uu yidhi:
Addoomahaygii iimaanka
lahaayow, dhulkaygu waa ballaadhanyahay, ee
aniga uun i caabuda.
[suura 29
, aaya 56]
ALLE ha u naxariistee,
Sheekh Baqawi wuxu yidhi: Aayaddan soo
degitaankeeda waxa u sabab ahaa, dad muslimiin
ahaa oo Makka ka hijroon waayay. Waxaana loogu
soo hal qabanayaa iimaanka ay leeyihiin (si ay
u hijroodaan).
Xagga
axaadiista waxa hijrada u daliil ah, hadalkan uu
nebigu yidhi:
Hijradu ma go’ayso, ilaa ay toobaddu xidhanto.
Toobadduna ma xidhmayso, ilaa ay cadceeddu ka
soo baxdo halkii ay ka dhici jirtay.
[Abu Da’uud]
Markii Nebigu
uu degay Madiina , ayaa la faray intii
hadhsanayd sharciyada islaamka. Sida: Sekeda,
Soonka, Xajka, Aadaanka, Jihaadka, waxa san oo
la is faro ka xunna la iska reebo, iyo wixii la
mid ah ee ku saabsan sharciga islaamka.
Howshaasina Nebiga waxay ku qaadatay toban
sanadood. Nebigu Nabad gelyo iyo naxariisi
korkiisa ha ahaatee, markii uu geeriyooday wuxuu
ka tegay diintii oo kaamil ah. Runtuna waxay
tahay, in Nebigu ummadda u tilmaamay khayr oo
dhan, shar oo dhanna uga digay. Khayrka uu
tilmaamay waa towxiidka iyo dhammaan wixii
ILAAHAY jecelyahay ee uu raali ka yahay. Sharka
uu ka digayna waa shirkiga iyo dhammaan wixii
ILAAHAY necebyahay eenu rabin.
ILAAHAY wuxu
u soo diray Nebiga
r dadka
oo dhan. Jin iyo insiba waxa lagu waajibiyay
inay Nebiga u hoggaansamaan.
Waxaana u
daliil ah hadalka ILAAHAY ee uu yidh:
Waxad tidhaa
(Nebiyow): Dadow waxan ahay kii dhammaantiin loo
soo diray.[suura
7 : aaya 158]
ILAAHAYna
diintii ayuu ku dhammastiray Nebiga
r.
Waxaana u daliil ah hadalka ILAAHAY ee uu yidhi:
Maanta ayaan
diintiinii idiin dhammaystiray, nimcadaydiina
idiin taamyeelay, waxaanan idiinka raali noqday
Islaamka diin ahaan.[suura
5 : aaya 3]
Nebigu inuu
geeriyoondoono waxa u daliil ah hadalka ILAAHAY
ee uu yidh: Adigu
waad dhiman, ayaguna way dhiman, kadibna
maalinta qiyaamaha ayaydu Rabbigiin ku ag murmi
doontaan.
[suura 39
: aaya 30]
Dadkuna
markay dhintaan waa la soo saaridoonaa. Waxaana
u daliil ah hadalka ILAAHAY ee uu yidhi:
(Dhulka) xaggiisa
ayaanu idika abuuray, isaga ayaannu idin ku
celindoonaa, isaga ayuunbaanu haddana idinka soo
bixindoonnaa mar kale.
[suura 20 : aaya
55]
Waxa kale oo
u daliil ah hadalka ILAAHAY ee uu yidhi:
ILAAHAY dhulka ayuu
idinka soo bixiyay soo bixid, ka dibna wuu
idinku celin, haddana wuu idinka soo saari
doonaa soo saarid.
[suura 71:
aaya 17-18]
Soo saaridda
dabadeed, dadka waa la xisaabindoonaa. Waxaana u
daliil ah hadalka ILAAHAY ee uu yidhi:
ILAAHAY ayaa iska leh
waxa cirarka iyo dhulkaba ku dhex jira. Si uu
uga abaal mariyo kuwii camal kooda xumeeyay.
Kuwiise suubiyay, tii fiicnayd ayuu ugu abaal
gudi .
[suura 53
: aaya 31]
Qofkii
beeniya isa soo saaridda (qiyaamaha) wuu
gaaloobayaa. Waxaana u daliil ah hadalka ILAAHAY
ee uu yidhi: Waxay
sheegteen wixii gaaloobay, in aan la soo saari
doonin: Waxad tidhaa: Haa-hey ! Rabbigay ayaan
ku dhaartee, waa la idin soo saari. Ka dibna
waxa la idiinka
warrami wixii aad samayseen. Taasina ILAAHAY way
u fududahay.
[suura 64
: aaya 7]
Dhammaantood
Rasuulada, ILAAHAY ayaa soo diray, ayagoo ah
bushaareeye-yaal iyo dige-yaal. Waxaana u daliil
ah hadalka ILAAHAY ee uu yidhi:
Waa Rasuullo ah
bushaareeye-yaal iyo dige-yaal, si aanay dadku
xujo ugu yeelan ILAAHAY, ka dib Rasuulada.
[suura
4 : aaya 165]
Waxa
(rasuuladaas) ugu horreeyay Nuux, waxaana ugu
dambeeyay oo khatimay Muxammad. Dhammaantood kor
kooda ha ahaato naxariista iyo nabadgelyada
ILAAHAY.
Waxaana u
daliil ah hadalka ILAAHAY ee uu yidhi:
Annagaa kuu soo
waxyoonay (Nebi Maxammadow), sidii aanu ugu
waxyoonay Nuux iyo Nebiyadii ka dambeeyay
.
(suura 4 : aaya 163)
Ummad kasta
oo rasuul loo soo diray, ka bilow Nuux ilaa
Muxammad, wuxuu ummaddisa farayay in ILAAHAY
keligiis la caabudo. Waxaanu u diidayay in
“Daaquut” la caabudo.
Waxaana u
daliil ah hadalka ILAAHAY ee uu yidhi:
Ummad kasta waxannu u
dirnay Rasuul (faraya) inay ILAAHAY uun
caabudaan, Daaquutkana ay ka dheeraadaan.
[suura 16
: aaya 36]
ILAAHAYna
wuxu dhammaan adoomaha waajib kaga dhigay inay
ka gaaloobaan Daaquutka, oo ay rumeeyaan
ILAAHAY.
Wuxu yidhi
ibnul-Qayyim, ILAAHAY ha u naxariistee:
“Daaquut” macnaheedu waxa weeyi, wax kasta oo
adoonku uu dhaafiyo xadkii loogu talagalay.
Waxaasi ha ahaadaan mid la caabudo, amma la
raaco amma la adeeco.
Daaquut
yaduna way badan yihiin. Shan baase u madax ah:
(1)
Ibliis, nacdali kortay.
(2) Qofka la
caabudo ee kana raali ah.
(3) Qofka
dadka ugu yeedha inay isaga caabudaan.
(4) Qofka
sheegta inuu wax ka ogyahay “Qeybka” (waxa
qarsoon).
(5) Qofka ku
xukuma wax aan shareecada ALLE ahayn.
Waxaana u
daliil ah hadalka ILAAHAY ee uu yidhi:
Diintu isku qasab
maaha. Runtiina, hanuunkii wuu ka cadaaday
hallowgii. (Hadaba), qofkii ka gaalooba
Daaquutka ee ILAAHAY rumeeya, xaqiiqdii (kaasi)
wuxu qabsaday guntintii adkayd een go’ayn.
ILAAHAYna waa maqle waana oge.
[suura 2 : aaya
256]
Sidaasina waxay la macna
tahay ashahaadda ah: ILAAH mooyee ilaah kale ma
jiro.
Xadiisna
Nebigu wuxu ku yidhi:
Diinta madaxeedu waa
islaam, tiir-dhexaad keeduna waa salaadda, figta
ugu saraysaana waa jihaadka ILAAHAY dartii.
[Tirmidi]
ILAAHAY ayaa u ogaansho fiican |